လူအုပ္စုေတြ၊ လူအုပ္စုေတြ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းတစ္ခု အတူလက္တြဲ လုပ္ကိုင္ၾကတဲ့အခါ ကုမၸဏီေတြ ေထာင္တတ္ၾကတယ္ဆိုတာ အားလုံးအသိပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုပဲ ကမၻာေပၚမွာရွိတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေတြမွာလည္းပဲ ကုမၸဏီဆိုတဲ့ နည္းစနစ္နဲ႔ သြားၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ကုမၸဏီဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ကဘာလဲ အမ်ဳိးအစားေတြ ဘယ္လိုကြဲျပားသလဲဆိုတာကို ဗဟုတုတအေနနဲ႔ ခြန္ပအို၀္းကို အလည္လာေရာက္သူ မိတ္ေဆြသဂၤဟမ်ားသို႔ မွ်ေ၀ခ်င္ပါတယ္။

Company ကုမၸဏီဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရကို Formal က်က်ေခၚရင္ “Corporation” လို႔ေခၚပါတယ္တဲ့။ “Corporation” ဘယ္ကလာသဲေမးရင္ “Corpus” လို႔ေခၚတဲ့ Latin ဘာသာက လာတာပါတဲ့ဗ်ာ။ အဓိပၸါယ္က ဘာလဲဆိုရင္ အဂၤလိပ္လို “Body”တစ္ခု တစ္နည္းအားျဖင့္ ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ အရာတစ္ခု၊ ကုမၸဏီတစ္ခု၊ (သို႔မဟုတ္) လူတစ္စုလို႔ ေခၚပါတယ္တဲ့။ အဲဒါေၾကာင့္ တစ္ခါတစ္ေလ ကၽြန္ေတာ္တို႔ သတင္းစာေတြမွာ ဖတ္တတ္ရပါတယ္ Government Body ဆိုတဲ့ အသုံးအႏွဳန္းေတြဟာ အစိုးရတစ္ရပ္ကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ခႏၶာကိုယ္ကို ေျပာတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ ဖြဲ႕စည္းထားသလိုမ်ဳိးလို႔ ဥပမာ ျပခ်င္တာ တူပါရဲ႕ဗ်ာ။ ဆိုေတာ့ အဓိပၸါယ္ အျပည့္အစုံကို ေျပာရရင္ေတာ့ လူပုဂၢိဳလ္ေတြ၊ လူပုဂၢိဳလ္ေတြ စုစည္းၾကၿပီးေတာ့ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းတစ္ခုကို အတူလက္တြဲၿပီး လုပ္ၾကတယ္လို႔ ဆိုရမယ္ေပါ့ဗ်ာ။

“Corporation” တစ္ခုကို တည္ေထာင္ခ်င္တဲ့အခါမွာ ခက္သလားလို႔ ေမးရင္ ပညာရွင္ေတြက မခက္ပါဘူးတဲ့ဗ်ာ။ ဘာလုပ္ဖို႔ပဲလိုသလဲဆိုရင္ “Corporation” တစ္ခု တည္ေထာင္ဖို႔အတြက္ သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရဌာနေတြမွာ Registration fee အနည္းငယ္ေပးသြင္းၿပီး ေဖာင္ျဖည့္လိုက္ရုံပါပဲတဲ့ဗ်ာ။ မွတ္ပုံတင္လိုက္တဲ့ ပုံစံပဲျဖစ္ပါတယ္။ အကယ္၍ မိတ္ေဆြဟာ “inc” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကုမၸဏီနာမည္ေတြရဲ႕ ေနာက္မွာ ေတြ႕ခဲ့တယ္ဆိုရင္ (e.g. Khun Inc.) အဲဒီကုမၸဏီဟာ Corporation အေနနဲ႔ မွတ္ပုံတင္ထားတဲ့ ကုမၸဏီဆိုတာ သိႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ေနပါအုံး  “inc” ဆိုတဲ့အဓိပၸါယ္ကေရာ ဘာႀကီးလည္းလို႔ေမးရင္ … “inc” ဆိုတာ “incorporated” တဲ့ဗ်ာ။ အဓိပၸါယ္က Corporation တစ္ခုျဖစ္ဖို႔အတြက္ မွတ္ပုံတင္ထားတဲ့ ကုမၸဏီတစ္ခုလို႔ အဓိပၸါယ္အျပည့္အစုံ ထြက္ပါတယ္။

ဒီေတာ့ဗ်ာ Corporation ဆိုတာ Company ကုိေျပာတာ။ Incorporation ဆိုတာက Corporation ျဖစ္ဖို႔အတြက္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္လို႔ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ မွတ္သားထားႏိုင္ပါတယ္။ The formal name for a company is “Corporation” တဲ့။ “Corporation” is a body formed for the purpose of carrying out a business တဲ့။ ၿပီးေတာ့ Incorporation is the legal process of setting up a corporation ေပါ့ဗ်ာ။ အဓိပၸါယ္ေတြ မွားတတ္လြန္းလို႔  အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပန္ေရးျပရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအသုံးအႏွဳန္းေတြဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ႀကီး စတင္ေျပာင္းလဲေနတဲ့ အခ်ိန္ကာလေတြမွာ သိထားသင့္တယ္ ထင္လို႔ မွ်ေ၀လိုက္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းေတြမွာ အခ်ိန္ရရင္ ရသလို ဒီ့ထက္ပိုၿပီး အေသးစိပ္ မွ်ေ၀ပါမယ္။ ေနာက္ Private Company နဲ႔ Public Company ေတြရဲ႕ ကြာျခားခ်က္ေတြကိုလည္း တင္ျပဖို႔ စီစဥ္ထားပါတယ္။ Private Company ဆိုတာ ကိုယ္ပိုင္လုပ္ငန္း Public Company ေတြဆိုတာ Shares ေတြနဲ႔ ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္း ရပ္တည္ထားၿပီးေတာ့ လူတိုင္း Business Owner လို႔ေခၚတဲ့ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းပိုင္ရွင္ ျဖစ္ပိုင္ခြင့္ရွိတယ္ အစရွိတဲ့ Shares နဲ႔ဆိုင္တဲ့အပိုင္းေတြ တစ္နည္းအားျဖင့္ Stock Market အေၾကာင္းေတြေပါ့ အတတ္ႏိုင္ဆုံး ေရးသားမွ်ေ၀သြားဖို႔ စီစဥ္ထားပါတယ္။ ေစာင့္ေမွ်ာ္ ဖတ္ရွဳႏိုင္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ ..