ရာဇကုမာရ၏ ဂူေျပာက္ႀကီး (ျမေစတီ)ေက်ာက္စာတြင္ ပ်ဴဘာသာကို ေနရာေပး၀ံ့ျခင္းမွာ ရာဇကုမာရကိုယ္တိုင္ ပ်ဴေသြးမကင္း ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ သူ႔မိခင္ သမထီးတူမ သမၻဴလမွာ ပအို၀္းတိုင္းရင္းသားတို႔ အဆိုအရ လြယ္လံု(ပင္ေလာင္း)သူ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ မြန္စာကို အဓိကထား ေနရာေပးေလ့ရိွေသာ ခမည္းေတာ္ က်န္စစ္သားမင္းႀကီး နတ္ရြာစံခါနီးအခ်ိန္တြင္ မယ္ေတာ္သမၻဴလထံမွ ရရိွေသာ အေမြပစၥည္းမ်ားကို ထုခြဲကာ ခမည္းေတာ္ ကုသိုလ္ပြားစိမ့္ေသာငွါ ေရႊဆင္းထုေတာ္တစ္ဆူ ေရစက္သြန္းခ် လွဴဒါန္းေပးၿပီး ဘုရားေစတီတည္ ကိုးကြယ္ခဲ့ေလသည္။ ထိုေစတီ၌ ပ်ဴစာတစ္ဘက္ ပါ၀င္ေသာ ေလးဘာသာ ေလးမ်က္ႏွာ ေက်ာက္စာတိုင္မ်ားကို စိုက္ထူခဲ့ေလသည္။

ပ်ဴစာအေရးအသားမွာ ထိုေက်ာက္စာသည္ ေနာက္ဆံုးျဖစ္ေသာ အေရးအသားအျဖစ္ အေထာက္အထား ျပဳၾကသည္။ သထံုသည္ ေတာင္သူပအူမင္းတို႔ စိုးစံေၾကာင္း သိၾကေသာ္လည္း ပ်ဴလူမ်ိဳးမ်ားသာျဖစ္ေၾကာင္း အထင္အရွားမျပဆိုခဲ့ၾကေပ။ ပ်ဴႏိုင္ငံ၊ ပ်ဴတိုင္းျပည္ျဖစ္ေသာ သေရေခတၱရာမွာ သု၀ဏၰဘူမိသထံုမွ သြားေရာက္တည္ေထာင္ခဲ့ေသာ အဆိုရိွသည္။ က်န္စစ္သားမင္း၏ ေက်ာက္စာအလိုအရ သေရေခတၱရာၿမိဳ႕ကို ပထမတည္ေထာင္သူမွာ ဗိႆႏိုးရေသ့ႀကီး ျဖစ္သည္။ တည္ေထာင္ေသာႏွစ္မွာ ျမတ္စြာဘုရား ပရိနိဗၺာန္ စံယူေသာႏွစ္ သာသနာႏွစ္(၁) ျဖစ္၏။ သာသနာႏွစ္(၁၀၁)တြင္ တည္သည္ဟုလည္း ယူဆခ်က္ကြဲလြဲမႈ ရိွသည္။

ဆက္လက္ဖတ္ရွဳရန္ →

အေနာ္ရထာမင္းျမတ္ သထံုျပည္ၾကီးကို တိုက္ရသည့္ အဓိကအေၾကာင္းရင္းမွာ ပိဋကတ္သံုးပံုရလုိမွဳဟု အသိမ်ားၾကသည္။ ထိုတိုက္ပြဲအတြက္ သေရေခတၱရာသည္ ပုဂံတပ္မေတာ္၏ ေအာက္ျပည္ေအာက္ရြာခ်ီ ခရီးတြင္ အတားအဆီး အခုအခံ ျဖစ္ေနသည္မွာၾကာၿပီျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အေနာ္ရထာမင္းတရားသည္ နန္းတတ္စ အခ်ိန္ကပင္ သေရေခတၱရာသို႔ ပုဂံတပ္မ်ားေစလႊတ္၍ သိမ္းသြင္းထားခဲ့သည္။ ပ်ဴမင္းကို ထိန္းသိမ္းထားၿပီး ပုန္ကန္ေတာ္လွန္မည့္ အေျခအေန မျဖစ္ေပၚေစရန္ ေအာက္ေျခမွစ၍ ၿဖိဳခ်ထားခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ပုဂံတပ္မေတာ္သည္ သေရေခတၱရာ၏ အေရွ႔ေတာင္ဘက္ (ယခုေခတ္မိုင္ ၁၇၀ခန္႔) တြင္ရိွေသာ ၾကပင္း (ကႅပင္း)သို႔ ဆက္၍ခ်ီသည္။ ၾကပင္းဆိုသည္မွာ ယေန႔ တြံေတးၿမိဳ႕၏ အေရွ႕ဘက္ (၄)မိုင္ခန္႔အကြာ ကန္ပဲ့ရြာအနီးမွာရိွသည္။ ၿမိဳ႕ရိုးၿမိဳ႕တာႏွင့္ အခိုင္အခန္႔ ရိွခဲ့ေသာ ေရွးေခတ္ေဟာင္း ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။

ၾကပင္းဆိုသည္မွာ သေရေခတၱရာပ်က္စဥ္ ပ်ဴအုပ္စုသံုးစုကြဲရာ တစ္အုပ္စုခို၀င္ခဲ့ေသာအရပ္ ျဖစ္သည္။ ၾကပင္း(ကႅပင္း)မွာ ဒလဟူေသာစကားႏွင့္ အဓိပၸါယ္တူသည့္ ပ်ဴေ၀ါဟာရစကားျဖစ္သည္။ ေအာက္အရပ္ေဒသဟု ဆိုလိုသည္။ သထံုမွ ေတာင္သူလူမ်ိဳးတို႔၏ အေျခခံအင္အားစုမ်ားကို ႀကိဳတင္ၿဖိဳခြင္းေသာ အေနာ္ရထာမင္း၏ တိုက္ခုိက္မႈ စြမ္းရည္ျပည့္၀ေသာ လုပ္ရပ္ျဖစ္ေလသည္။

သထံုပ်က္ေလၿပီ။ အေနာ္ရထာမင္းျမတ္သည္ ပိဋကတ္ေတာ္အစံု(၃၀)ကို ဆင္ျဖဴ (၃၂)စီးတြင္တင္၍ ေနျပည္ေတာ္ပုဂံသို႔ ပင့္ေလသည္။ ထို႔ျပင္ ပိဋကတ္တတ္ေသာ သူေတာ္စင္အရိယာ တစ္ေထာင္ တို႔ကိုပါပင့္ခဲ့သည္ဟု သမိုင္းကဆို၏။ ဤစစ္ပြဲတြင္ မွတ္သားဖြယ္တစ္ခ်က္မွာ ပါဠိဘာသာက်မ္းစာမ်ားကိုသာ ယူေဆာင္၍ က်န္မြန္ဘာသာက်မ္းမ်ားကို မီးရိွဳ႕ခဲ့သည္ဟုဆိုေသာ အခ်က္ပင္ျဖစ္ေပသည္။ HTIN AUNG Dr Burmese Drama (Oxford: OUP 1956) Px1

ဆက္လက္ဖတ္ရွဳရန္ →

ဗိႆႏိုး၊ သေရေခတၱရာႏွင့္ သု၀ဏၰသထံုၿမိဳ႕ႀကီးမ်ား ပ်က္စီးခဲ့ရေသာအခါတြင္ ပ်ဴပအို၀္းတို႔သည္ စစ္ေဘးစစ္ဒဏ္ အခိုက္အတန္႔ ကင္းေ၀းရာ ေတာင္ေပၚေျမ ေဒသမ်ားဆီသို ့ေျပး၀င္ ခိုလံႈခဲ့ၾကမည္မွာ အမွန္မလြဲပါေခ်။ ေတာင္ေပၚေျမေဒသတြင္ အေျခခ် ေနထိုင္ခဲ့ရင္းစြဲရိွ၍သာ မ်ိဳးႏြယ္တူမ်ား စစ္ေဘးစစ္ဒဏ္ သင့္ေလတိုင္း လာေရာက္ခိုေအာင္းခြင့္ ရႏုိင္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ဘိုးေတာ္ဘုရား လက္ထက္တြင္ သထံုကေလးဟု သမုတ္ေခၚတြင္ေပးႏုိင္ခဲ့ျခင္းမွာ သထံုႀကီးေခၚ သု၀ဏၰဘူမိတိုင္း၏ လက္ေအာက္ခံ နယ္ေျမျဖစ္ခဲ့ျခင္း ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ တစ္ျခားေသာသူတို႔၏ နယ္ေျမျဖစ္ပါက ပအို၀္းမ်ားအလြယ္တကူ အေျခခ်ႏိုင္ခဲ့ၾကမည္ မဟုတ္ေပ။ ခရစ္မေပၚမီႏွင့္ ခရစ္ေပၚၿပီး ေအဒီ(၇)ရာစုအထိ ထိုေဒသမ်ားသည္ ပ်ဴတို႔၏ ေဒသျဖစ္ေၾကာင္း အထက္၌ ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။

ပအို၀္းတိုင္းရင္းသား မင္းတို႔၏ ဗဟိုအာဏာစက္တည္ခဲ့ရာ မင္းေနျပည္ေတာ္သည္ သု၀ဏၰဘူမိေခၚ သထံုျဖစ္သည္။ သထံုႏွင့္ တေကာင္းဆက္ဆံေရး သမိုင္းသက္ေသ၊ တေကာင္းကို နန္ေခ်ာင္တို႔ ၀င္တိုက္ခိုက္ ဖ်က္ဆီးသျဖင့္ ပ်က္စီးခဲ့ရသကဲ့သို႔ သထံုသို႔လည္း ဆင္းတိုက္သျဖင့္ ထိခိုက္နစ္နာခဲ့ရသည္။ ပအို၀္းတို႔၏ သု၀ဏၰဘူမိသထံု ပအို၀္းတိုင္းရင္းသားဟူေသာ အမည္နာမ စတင္ထင္ရွားလာေသာ ဘံုဌာနသည္ သု၀ဏၰဘူမိေခၚ သထံုေဒသျဖစ္သည္။ ပအို၀္းတိုင္းရင္းသားမ်ားကို ေရွးကေတာင္သူလူမ်ိဳးမ်ားဟု လူသိမ်ားခဲ့သည္။ ပအူ၊ ပအို၊ ပြာအို၊ ဘအု၊ ဖအို၊ ပအု၊ ပအို႔ စသည္ျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေရးသားမွတ္တမ္း တင္ခဲ့ၾကသည္။ သု၀ဏၰဘူမိ၏ သမိုင္းဦးေခတ္သည္ ေတာင္သူပအူလူမ်ိဳးတို႔၏ သမိုင္းျဖစ္သည္။ ေႏွာင္းပိုင္းကာလသည္ မြန္တို႔ ၾသဇာလႊမ္းမိုးေသာကာလ ျဖစ္ခဲ့သည္။

ဆက္လက္ဖတ္ရွဳရန္ →

လူပ်ိဳအပ်ိဳဘဝသည္ လူမ်ိဳးတိုင္းတြင္ ရိွၾကသည္။ ပအိုဝ္းတုိင္းရင္းသားမ်ား တြင္လည္း လူပ်ိဳလွည့္သည့္ ဓေလ့ရိွသည္။ လူငယ္မ်ား လူပ်ိဳလွည့္ရာတြင္ မိမိရြာတြင္း၌လည္းေကာင္း၊ တစ္ဦးခ်င္းျဖစ္ေစ အေပါင္းအသင္းမ်ားႏွင့္ ျဖစ္ေစ လွည့္ေလ့ရွိသည္။ သူစိမ္းျပင္ပရြာ၌ အပ်ိဳလွည့္လုိလွ်င္ ကာလသားေခါင္းေဆာင္ထံတြင္ျဖစ္ေစ၊ ရြာခံကာလသားတစ္ဦးကျဖစ္ေစ လမ္းညႊန္ဦးေဆာင္ေပးၾကရသည္။ အိမ္ရွင္အပ်ိဳအမ်ိဳးသမီးအေနျဖင့္ မိမိ၏အိမ္ အလည္လာေသာ လူပ်ိဳမ်ားအား သိသည္ျဖစ္ေစ၊ မသိသည္ျဖစ္ေစ၊ လက္ခံစကားေျပာျပီး ေရေႏြးၾကမ္၊ ကြမ္း၊ စားဘြယ္တစ္ခုခုျဖင့္ ဧည့္ခံေပးရသည္။ လူပ်ိဳလွည့္ စကားေျပာရန္မွာ ေနအိမ္အတြင္းရွိ မီးဖိုနံေဘး၌ ဝိုင္းထိုင္၍ ေျပာၾကသည္က မ်ားသည္။ အခ်ိဳ႔လည္း ေန႔လယ္ယာလုပ္ငန္းခြင္မ်ားသို႔ လွည့္လည္ၾကသည္။ အမ်ိဳးသားအေနျဖင့္ အသက္(၁၆) ႏွစ္ အရြယ္မွစ၍ လူပ်ိဳလွည့္ႏိုင္ျပီး အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေနျဖင့္ အသက္(၁၅) ႏွစ္တြင္ အပ်ိဳအျဖစ္ သတ္မွတ္ေလ့ရိွၾကသည္။

ဆက္လက္ဖတ္ရွဳရန္ →

ေဆြမ်ိဳးေတာ္စပ္ျခင္း

ပအုိဝ္းလူမ်ိဳးတြင္ မိန္းမ၏ ေမာင္ႏွွွင့္အစ္ကုိအား ‘မက္’ ဟုေခၚ၍ ညီမ၏ေယာက်ာၤးကိုလည္း ‘မက္’ ဟုပင္ေခၚသည္။ ညီအစ္မ နွစ္ေယာက္၏ ေယာက္်ားကို ‘ဖာတန္’ ဟုေခၚျပီး၊ ညီမ၏ လင္ေယာက္်ားကုိ ‘ဖာနင္’ ဟုေခၚသည္။ အေဖ၏ ညီကို ‘ဖာနင္’၊ အေမ၏ အစ္ကုိ ကုိ  ‘ဖာတန္’ ဟုေခၚသည္။ အေမ၏ေမာင္ကုိ ‘ဖူ’ ဟုေခၚသည္။ အေဖ၏ ညီမႏွင့္ အစ္မကုိလည္း ‘ဖူ’ ဟုေခၚသည္။ အေမ၏ ညီမကို ‘မိြဳးတန္’၊ အေမ၏ အေမကုိ ‘မိြဳးျဖား’၊ ဇနီးသည္၏ ညီမကို ‘မြိဳးနင္’၊ ဇနီးသည္၏ အစ္မကုိ ‘မိြဳးတန္’ ဟုေခၚသည္။

အေမြဆက္ခံျခင္း

မိဘႏွစ္ပါးကြယ္လြန္ေသာ္ က်န္ရွိပစၥည္းမ်ားကုိ သားသမီးမ်ားအား က်ားမ ႀကီးငယ္မခြဲျခားဘဲ ခြဲေဝယူၾကသည္။ မိဘႏွင့္ ေနာက္ဆံုးအတူေနသူက အေမြကုိ ပုိရထုိက္သည္ဟု ယူဆၾကသည္။ သားသမီးေျမးျမစ္မရွိမွသာ အနီးဆံုးေဆြမ်ိဳးက ဆက္ခံႏုိင္သည္။ မိဘ၏ ေနအိမ္ႏွင့္ ေျမကြက္ကုိ အငယ္ဆံုးသားသမီးမ်ားအား ေပးေလ့ရွိသည္။ အေမြစား အေမြခံ မရွိဘဲ ေသဆံုးသြားၾကလွ်င္ ၄င္းတုိ႕၏ ပစၥည္းမ်ားကုိ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းသုိ႕ ေပးပို႕ လွဴဒါန္းေလ့ရွိသည္။

ဆက္လက္ဖတ္ရွဳရန္ →

ပအုိဝ္းတုိင္းရင္းသားမ်ားသည္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ျခံယာလုပ္ငန္းျဖင့္ အသက္ေမြးၾကသူမ်ား ျဖစ္သည္။ ေက်းရြာမ်ား တည္ေဆာက္ရာတြင္လည္း စုိက္ပ်ိဳးရန္ ေျမၾသဇာ ေကာင္းမြန္သည့္ ေျမလြတ္ေျမရုိင္းမ်ား ရွိရာေဒသမ်ားကုိ အဓိကေရြးခ်ယ္ ၾကသည္။ ေသာက္သံုးေရ ႏွင့္ သီးႏွံစုိက္ပ်ိဳးရန္ ေရရရွိေရး၊ လမ္းပန္းဆက္သြယ္မႈ ေကာင္းမြန္ေရးအတြက္ ထည့္သြင္း စဥ္းစားၾကသည္။ ပအိုဝ္းေက်းရြာမ်ားကို ေရမဝပ္သည့္ ေတာင္ကုန္း ေတာင္ေစာင္းမ်ားေပၚတြင္ အမ်ားဆံုး ေတြ႕ရွိရသည္။ ေတာင္ေပၚေဒသ ေရမဝပ္သည့္ ေနရာမ်ားမ်ား ေရြးခ်ယ္ရျခင္းမွာ ေလေကာင္းေလသန္႕ ရရွိေစရန္၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေစရန္ႏွင့္ သစ္ဝါးမ်ား ေပါမ်ားေသာ ေတာင္ေပၚ ေတာင္ေစာင္းမ်ားတြင္ ေရြးခ်ယ္တည္ေဆာက္ဟန္ တူပါသည္။

ဆက္လက္ဖတ္ရွဳရန္ →

ပအုိဝ္းတုိင္းရင္းသားမ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာ စတင္ထြန္းကားရာ သုဝဏၰဘူမိသထံုျပည္မွ ရွမ္းကုန္း ျပင္ျမင့္သို႔ ေရာက္ရိွျပီး ဗုဒၶဘာသာ မ်ိဳးေစ့ကုိ ဆက္လက္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္လာခဲ့ၾကသည္။ ပအိုဝ္းအမ်ားစုသည္ ဗုဒၶဘာသာကို ကုိးကြယ္ယံုၾကည္ၾကသည္။ အနည္းငယ္မွ်သာ ခရစ္ယာန္ ဘာသာကုိ ကုိးကြယ္ၾကသည္။ ၾကီးက်ယ္ခမ္းနားေသာ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းမ်ားကို ေက်းရြာတိုင္းတြင္ ေတြ႔ရသည္။ ဘုရား၊ ေက်ာင္းကန္၊ ဇရပ္စေသာ သာသနာေရးဆိုင္ရာ အေဆာက္အအံုမ်ားကို မိမိေခၽြးနည္းစာလုပ္အားခမွ စုေဆာင္းထားေသာ ေငြေၾကးမ်ားျဖင့္ ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းၾကသည္။

ဆက္လက္ဖတ္ရွဳရန္ →

ပအိုဝ္းတုိင္းရင္းသားမ်ားသည္ ပေဒသရာဇ္ အုပ္စိုးသူ လူတန္းစား၏ ဖိႏွိပ္ညွဥ္းပန္းမႈႏွင့္ အခြန္အတုတ္ မတရားအတင္း အဓမၼေကာက္ခံမႈမ်ားေၾကာင့္ ၄င္းတို႔ႏွင့္ ကင္းေဝးရာ ေတာင္ေပၚေဒသမ်ားတြင္ ေရႊ႔ေျပာင္းေနထို္င္ခဲ့ၾကသည္။ ပင္ကုိစရိုက္အေနျဖင့္ မိမိ၏ စားဝတ္ေနေရးအတြက္ လြတ္လပ္စြာ ပရိေယသန ရွာမီးလိုမႈ စိတ္ဓာတ္အျပည့္ရွိၾကသည္။ ပေဒသရာဇ္စနစ္ ပေပ်ာက္ျပီး ပအိုဝ္းမ်ား ေတာင္ေပၚေဒသတြင္ အတည္တက် ေနထိုင္လာၾကသကဲ့သို႔ ေျမျပန္႔ေဒသမ်ားသို႔ဆင္း၍ လယ္ယာလုပ္ငန္း လုပ္ကုိင္အသက္ေမြး ဝမ္းေၾကာင္း ျပဳလာၾကသည္။ ပအိုဝ္းမ်ား၏ စိတ္ေနသေဘာထားမ်ားမွာ ရိုးသားမႈကုိ အရင္းခံၾကသည္။ ပအို္ဝ္းစကားပံုတစ္ခုက ‘ကုန္းျမင့္လွ်င္ ေရမတင္၊ ဂုဏ္ျမင့္လွ်င္ လူမခင္’ ဟု ဆုိေပသည္။ ပအိုဝ္းမ်ားသည္ အယုတ္အလတ္ အျမတ္မေရြး၊ ဆင္းရဲ ခ်မ္းသာမေရြး၊ တေျပးညီစြာ တန္းတူရည္တူ ဆက္ဆံၾကသည္။ ဓနဂုဏ္၊ ေငြဂုဏ္၊ ပညာဂုဏ္ေမာက္ျခင္းမ်ား မရိွသေလာက္ နည္းပါးေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။

ဆက္လက္ဖတ္ရွဳရန္ →